Best practice khi bạn chưa có vấn đề thật
Best practice sinh ra để giải quyết những vấn đề đã xảy ra nhiều lần. Nhưng rất nhiều người học best practice trước khi họ gặp bất kỳ vấn đề nào. Kết quả là họ bắt đầu thiết kế hệ thống cho những rủi ro chưa tồn tại, tối ưu cho những kịch bản chưa từng xảy ra và tự trói tay mình bằng các quy tắc chưa cần thiết.
Khi bạn chưa có dữ liệu, chưa có tải, chưa có người dùng thật, thì best practice không giúp bạn an toàn hơn. Nó chỉ khiến bạn chậm hơn và khó sửa hơn về sau.
Quá nhiều pattern khi chưa hiểu context
Design pattern hay architectural pattern đều rất hay. Vấn đề là chúng thường được học như công thức, không phải như công cụ. Người học pattern quá sớm thường có xu hướng cố nhét pattern vào mọi bài toán, kể cả khi bài toán đó chỉ cần giải pháp đơn giản.
Pattern không sai, nhưng dùng sai chỗ thì nó trở thành ma sát. Bạn bắt đầu viết nhiều code hơn để giải quyết ít vấn đề hơn, và tự thuyết phục mình rằng như vậy là “chuẩn”.
Công nghệ mới khi sản phẩm cũ chưa ổn
Mỗi năm đều có framework mới, thư viện mới, cách làm mới. Học chúng không sai. Sai là học khi hệ thống hiện tại của bạn còn chưa ổn định, chưa hiểu rõ điểm mạnh yếu, chưa biết vì sao nó đang hoạt động được.
Khi bạn nhảy sang công nghệ mới quá sớm, bạn mang theo toàn bộ vấn đề cũ, cộng thêm rủi ro mới. Kết quả là bạn bận học, bận chuyển, nhưng sản phẩm thì không tiến lên.
Tối ưu trước khi có thứ để tối ưu
Tối ưu hiệu năng, tối ưu cấu trúc, tối ưu trải nghiệm nghe rất hấp dẫn. Nhưng tối ưu chỉ có ý nghĩa khi đã có một phiên bản hoạt động đủ lâu để lộ ra điểm yếu thật sự.
Nhiều người dành hàng tuần để tối ưu thứ mà cuối cùng không ai dùng, hoặc dùng rất khác so với dự đoán ban đầu. Khi đó, toàn bộ công sức tối ưu trở thành chi phí chìm.
Học thêm để tránh ra quyết định
Đây là lý do nguy hiểm nhất. Học đôi khi không phải để giỏi hơn, mà để trì hoãn quyết định. Khi đứng trước một lựa chọn khó, việc học thêm cho cảm giác an toàn: “chưa đủ kiến thức để quyết”.
Nhưng sự thật là có những quyết định chỉ có thể đưa ra khi bạn làm, không phải khi bạn học xong. Và nếu cứ học tiếp để chờ đủ tự tin, bạn có thể sẽ không bao giờ bắt đầu.
Kiến thức không gắn với hành động
Kiến thức chỉ thực sự có giá trị khi nó thay đổi cách bạn hành động. Nếu sau khi học, bạn không làm gì khác đi, không quyết nhanh hơn, không bỏ bớt thứ thừa thãi, thì kiến thức đó chỉ làm đầu bạn nặng hơn.
Càng học nhiều thứ không dùng tới, bạn càng mất khả năng phân biệt đâu là điều quan trọng trong thời điểm hiện tại.
Kết
Không phải lời khuyên nào cũng sai, và không phải kiến thức nào cũng vô dụng. Nhưng học không có chiến lược sẽ khiến bạn trở thành người biết nhiều mà làm ít. Thứ cần học không phải là thêm công cụ, mà là biết khi nào nên dừng lại.
Đôi khi, bước tiến nhanh nhất không đến từ việc học thêm, mà từ việc dám bỏ qua.
Bình luận