Xu hướng “đu trend” và một thế hệ nói chuyện giống hệt nhau

Đu trend không chỉ là bắt chước, mà là đồng hóa

Ban đầu, đu trend chỉ là tham gia cho vui: một câu nói hài hước, một trào lưu nhảy, một kiểu biểu cảm mới. Nhưng khi mọi nền tảng đều khuếch đại những nội dung giống nhau, việc bắt chước không còn là lựa chọn, mà trở thành mặc định để tồn tại trong không gian mạng.

Người ta không chỉ bắt chước hành động, mà bắt chước cả cách suy nghĩ, cách phản ứng và cách nói chuyện.

Một thế hệ dùng chung một bộ từ vựng

Ở nhiều thời điểm, cả mạng xã hội gần như dùng chung một bộ từ:

• Cùng một kiểu thán từ.
• Cùng một cấu trúc câu mỉa mai.
• Cùng một cách thể hiện sự tổn thương, bất cần, buông xuôi.

Ngôn ngữ, vốn là thứ phản ánh tư duy cá nhân, dần bị đóng khung trong các mẫu có sẵn. Người ta nói nhiều, nhưng nói bằng ngôn ngữ của người khác.

Nghịch lý: ai cũng muốn là chính mình, nhưng lại sợ khác số đông

Rất nhiều người nói rằng mình muốn khác biệt, muốn là chính mình. Nhưng khi vào không gian mạng, họ lại tự điều chỉnh để giống với đám đông nhất có thể. Vì khác biệt đồng nghĩa với rủi ro: bị lạc nhịp, bị lơ đi, bị xem là “không bắt trend”.

Thế là cá tính bị đặt dưới áp lực vô hình: muốn tồn tại, phải giống.

Đu trend biến giao tiếp thành phản xạ, không còn là suy nghĩ

Khi mọi phản ứng đều có sẵn mẫu, con người dần không cần nghĩ trước khi nói. Có một câu để dùng khi tức giận. Có một câu để dùng khi buồn. Có một câu để dùng khi chán đời. Giao tiếp trở thành thao tác kéo – thả cảm xúc theo khuôn.

Phản xạ nhanh lên, nhưng chiều sâu thì mỏng dần.

Mạng xã hội thưởng cho sự giống nhau, không thưởng cho sự khác biệt

Thuật toán ưu tiên những gì đang được nhiều người tương tác. Nội dung càng giống nhau, càng dễ được đẩy lên. Người nào nói khác, nghĩ khác, thể hiện khác, rất dễ bị chìm xuống, bị xem là “không hợp gu”.

Dần dần, chính nền tảng công nghệ đã huấn luyện con người nói cho giống nhau để được công nhận.

Khi câu chữ không còn là của mình, cảm xúc cũng không còn là của mình

Nguy hiểm nhất của việc nói theo trend không nằm ở câu chữ, mà ở chỗ cảm xúc cũng bị sao chép. Người ta buồn theo một kiểu buồn có sẵn. Người ta tổn thương theo một form tổn thương có sẵn. Người ta tức giận theo một mẫu tức giận đã được đóng gói.

Cảm xúc cá nhân bị chuẩn hóa đến mức chính người trong cuộc cũng không chắc đó là cảm xúc thật của mình, hay là cảm xúc được học từ người khác.

Một thế hệ nói rất nhiều, nhưng nói rất giống nhau

Chưa bao giờ con người có nhiều kênh để nói như hiện tại. Nhưng cũng chưa bao giờ sự đa dạng trong cách nói lại bị thu hẹp đến vậy. Mỗi người có một tài khoản, nhưng dùng chung một giọng điệu. Mỗi người có một cuộc đời, nhưng biểu đạt bằng cùng một khuôn ngôn ngữ.

Đu trend tạo cảm giác thuộc về, nhưng đánh đổi bằng sự phẳng hóa cá nhân

Việc nói giống nhau, phản ứng giống nhau tạo ra cảm giác mình đang thuộc về một cộng đồng. Nhưng cộng đồng ấy được xây trên sự giống nhau bề mặt, không phải sự thấu hiểu chiều sâu. Đổi lại, cá tính riêng bị làm cho phẳng, mỏng và khó nhận diện.

Vì sao nhiều người chấp nhận nói giống nhau?

• Sợ bị lạc lõng: sợ mình nói khác sẽ không ai hiểu.
• Sợ bị bỏ lại: không bắt trend đồng nghĩa với bị “tụt hậu”.
• Lười suy nghĩ độc lập: dùng lại câu của người khác nhanh và an toàn hơn.
• Muốn được công nhận nhanh: nói đúng trend dễ được like, share hơn.

Nghịch lý lớn: càng kết nối, càng ít chất riêng

Mạng xã hội được sinh ra để kết nối sự khác biệt, nhưng cách nó vận hành lại vô tình làm giảm sự khác biệt. Khi hàng triệu người nhìn vào cùng một nguồn nội dung, cùng một trào lưu, sự đa dạng bị nén lại thành vài khuôn mẫu phổ biến.

Không phải đu trend là xấu, mà là đu trend trong vô thức

Vấn đề không nằm ở việc tham gia trào lưu. Vấn đề nằm ở chỗ con người không còn nhận ra mình đang bị cuốn theo. Khi đu trend trở thành phản xạ vô thức, nó không còn là lựa chọn, mà là sự đồng hóa thụ động.

Nói khác đi không làm bạn lạc loài, nó chỉ làm bạn lộ ra là một cá thể

Việc không dùng cùng câu chữ, không phản ứng giống đám đông đôi khi khiến bạn bị nhìn như “không hòa đồng”. Nhưng đó cũng là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy bạn vẫn còn đang suy nghĩ bằng đầu của mình, chứ không chỉ lặp lại những gì đang thịnh hành.

Kết luận: một thế hệ giống nhau không phải vì họ giống nhau, mà vì họ sợ khác nhau

Xu hướng đu trend và hiện tượng nói chuyện giống hệt nhau không phải là ngẫu nhiên. Nó là kết quả của sự kết hợp giữa nỗi sợ bị bỏ lại, áp lực được công nhận và cách nền tảng công nghệ thưởng cho sự giống nhau.

Đu trend để vui không sai. Nhưng khi cả tư duy, ngôn ngữ và cảm xúc đều được đóng khuôn theo trend, con người không còn đang sống bằng bản sắc của mình, mà đang sống trong một phiên bản sao của số đông. Và đáng sợ nhất không phải là việc người khác nói giống nhau, mà là việc bản thân không còn nhận ra mình đang nói hộ ai.