Nghe rất hợp lý. Nhưng sự thật thì không đơn giản như quảng cáo vẫn nói.
VPN thực sự làm được điều gì
Về bản chất, VPN chỉ làm một việc: tạo một đường hầm mã hóa giữa thiết bị của bạn và máy chủ VPN. Website bạn truy cập sẽ thấy IP của máy chủ VPN, chứ không phải IP thật của bạn.
- Ẩn IP thật khỏi website bạn truy cập
- Vượt qua giới hạn nội dung theo quốc gia
- Bảo vệ dữ liệu khi dùng WiFi công cộng
Và thực tế thì VPN gần như chỉ làm được đến đó.
Ẩn IP không đồng nghĩa với ẩn danh
IP chỉ là một mảnh ghép trong hàng chục mảnh ghép nhận dạng người dùng. Khi bạn dùng VPN nhưng vẫn đăng nhập các tài khoản quen thuộc như Google, Facebook hay Apple ID, mọi nỗ lực ẩn danh gần như trở về con số 0.
- Đăng nhập tài khoản cá nhân quen thuộc
- Dùng cùng trình duyệt và cùng hồ sơ người dùng
- Cookie, session và lịch sử vẫn được giữ nguyên
Trong những trường hợp này, hệ thống theo dõi không cần IP để biết bạn là ai.
Fingerprint: thứ VPN không che được
Trình duyệt của bạn tiết lộ rất nhiều thông tin như độ phân giải màn hình, font chữ, GPU, timezone, ngôn ngữ, plugin và cách bạn tương tác với trang web. Những dữ liệu này kết hợp lại tạo thành browser fingerprint – một dấu vân tay đủ đặc trưng để theo dõi bạn xuyên suốt nhiều phiên truy cập.
- Độ phân giải và tỉ lệ màn hình
- Font chữ và plugin đã cài
- Card đồ họa, WebGL, AudioContext
- Timezone và ngôn ngữ hệ thống
VPN không can thiệp vào fingerprint trình duyệt, cookie đã tồn tại hay LocalStorage, vì vậy khái niệm ẩn danh tuyệt đối gần như không xảy ra trong thực tế.
VPN miễn phí: đổi IP lấy dữ liệu
Một nghịch lý khá phổ biến là những người quan tâm đến quyền riêng tư nhất lại thường sử dụng VPN miễn phí. Các dịch vụ VPN miễn phí vẫn phải tồn tại bằng cách nào đó, và cách phổ biến nhất là thu thập dữ liệu duyệt web của người dùng.
- Bán dữ liệu duyệt web cho bên thứ ba
- Chèn quảng cáo hoặc redirect lưu lượng
- Ghi log hoạt động nhiều hơn mức cần thiết
Bạn có thể không bị website theo dõi, nhưng lại bị chính nhà cung cấp VPN theo dõi ở phía sau.
VPN chỉ an toàn nếu bạn tin nhà cung cấp
Khi sử dụng VPN, bạn không loại bỏ niềm tin mà chỉ chuyển nó từ nhà mạng sang nhà cung cấp VPN. Nếu họ lưu log, bị yêu cầu cung cấp dữ liệu hoặc gặp sự cố bảo mật, toàn bộ lưu lượng của bạn đều nằm trong tầm kiểm soát của bên thứ ba.
Vậy VPN có vô dụng không
VPN không vô dụng, nếu được sử dụng đúng kỳ vọng và đúng bối cảnh.
- Bảo vệ dữ liệu khi dùng mạng WiFi công cộng
- Giảm theo dõi dựa trên địa chỉ IP
- Vượt qua rào cản địa lý về nội dung
Tuy nhiên, VPN không phải là công cụ ẩn danh tuyệt đối, không phải áo choàng tàng hình trên Internet và cũng không thể chống lại mọi hình thức theo dõi hiện đại.
Kết luận
“Dùng VPN là ẩn danh tuyệt đối” là một câu nói nghe rất hợp lý vì nó đơn giản, dễ hiểu và đánh trúng nỗi lo bị theo dõi của người dùng Internet.
Sự thật phức tạp hơn rất nhiều, bởi Internet không theo dõi bạn bằng một cách duy nhất và VPN chỉ giải quyết được một phần rất nhỏ trong bức tranh đó.
Ẩn danh không đến từ một nút bấm. Nó đến từ việc hiểu rõ mình đang lộ thông tin gì, lộ ở đâu và lộ cho ai.
Bình luận